Каталог рефератов » Антикризисное управление » Шпаргалка
Шпаргалки по экономической истории Беларуси
Тип: Шпаргалка  
Тема: Шпаргалки по экономической истории Беларуси
Предмет: Антикризисное управление
Вуз:
Год, когда сдавалась: 2011
Добавил: Админ
Опубликовано: 28/06/2013
Скачать Бесплатно
Формат zip
WinZip
Размер файла: 88,1 Кб
Кол-во скачиваний:  (1)
Кол-во просмотров:  (1075)

Загрузить свое задание можно тут:

Напишите свое имя, телефон, e-mail, прикрепите файл с заданием или вставьте текст с заданием в поле для сообщений и отправьте нам. В кратчайшие сроки мы ответим, возьмемся за Ваше задание или нет на указанный e-mail.

Все форматы разрешены. Max 20MB.


Мы Вконтакте:
Содержание

Заказать дипломную, курсовую, контрольную работу, отчет по практике или реферат с гарантией доработок и по стандартам Вуза можно по телефону:
+ 375 (29) 156-31-63 e-mail: 1563163@mail.ru

Или пишите в наш чат Вконтакте: https://vk.me/wuzby


2. Первобытнообщинный уклад восточных славян, его особенности.

По степени социально-экономического развития, с учетом материала, который служил для изготовления приспособлений труда выделяются следующие века:
- каменный (от прообщины до развiтого родового общества)
- бронзовый (позднеродовая, Патриархальная община)
- жалезны (суседская община – рода-пляменны лад стау разлагацца)
Сельская община (у крынiцах «верв», «мiр») заснавана не на кроународнасных сувязях, а на тэрытарыяльных. Сельская (суседская) община складалася з асобных сямейных сялянскiх гасПодарак.
Яе асноуныя рысы:
1. калектыуная уласнасць на зямлю
2. прыватная (асабiстая) уласнасць на жыллё, ды гасПодарчыя Побудовы
3. агульнае уладанне сродкамi вытворчасцi
Сем’i разам апрацоувалi зямлю, збiралi ураджай ды затым его размяркоувалi Помiж сабой. Накапленне багацця адбывалася у першую чаргу у сем’ях рода-племянных правадыроу. РасПораджэнне багаццямi абшчыны было важным Початкам для прысваення гэтага багацця. З’яуленне багатых i бедных Потрыярхальных сем’яу Поступова прывяло да утварэння племянной знацi. Знаць Почыла захоплiваць уладу. Так з’явiлiся племянныя князi. Развiцце вытворчых сiл, у особенности
1. расПоусюджанне жалезных прылад,
2. Пошырэнне ворыунага земляробства
3. узнiкненне рамесницкай вытворчасци i гандлю
4. зараджэнне гарадоу
абумовiла расПод першабытнаабшчыннага ладу.
Першабытныя Порадкi прыходзiлi да заняПоду, зараджалася маёмасная няроунасць сярод людзей. Далейшае развiццё маёмаснай няроунасцi Поступова вяло да фармiравання розных груп насельнiцтва, адбывауся Подзел насельнiцтва на Понуючыя вярхi, або родаплемянную знаць (князi, баяры) i залежныя нiзы (чэлядзь, халопы, смерды).
Особенности
На працягу доугага часу у славян i балтау iснавала вольнае сялянства, былi значные рэшткi рода-плямяннога ладу i абшчынных адносiн.
У Пораунаннi з iншымi краiнамi мелi месца менш цяжкiя формы феадальнай залежнасцi сялян
У крынiцах адсутнiчаюць данные aб значным выкарыстоуваннi труда рабоу у сельскагасПодарчай вытворчасцi.
3. Усталяванне феадальной эканомiцы на тэр-рыi Беларусi у IX-XII cт.
Да канца X стагоддя асноуным слоем усходнеславянского общества заставалася земляробы-абшчыннiкi. Працэс феадалiзацыi развiвауся марудна. Аб станауленнi класавых адносiн сведчыць наяунасць дружыны у князя (феалада), залежны стан асобных катэгорый насельнiцтва, у першую чаргу чэлядзi.
Галоуны сродак вытворчасцi – зямля – знаходзiлася ва уласнасцi феадалау. Гэты клас складауся з саслоуяу свецкiх i духоуных феадалау.
Найбуйнейшым феадалам была дзяржава, якая у асобе вялiкага князя лiтоускага з’яулялася неПосрэдным уласнiкам вялiкiх, так званых, гасПодарскiх зямельных уладанняу (валасцей). Даходы з гэтых зямель iшлi як на Покрыццё выдаткау дзяржавы, так i на утрыманне вялiкага княза лiтоускага i его шматлiкага акружэння.
Асноунай масай насельнiцва ва восточных славян з’яулялiся свабодныя абшчыннiкi (у крынiцах яны названы «людзi»). Социальное становiшча людзей з цягам часу змянялася. У працэсе феадалiзацыi общества частка iх пераходзiла у залежны стан. Другая частка заставалася адносна свбоднай. Ператварэнне раней свабодных абшчыннiкау у феадальна-залежных сялян адбывалася разными шляхамi.
Князi мелi Потрэбу у «данях», «кармленнi» i iншых прыбытках, атрымлiваемых з насельнiцтва (людзей). Без такiх даходау князь i его дружына не маглi весцi ваенные жыццё, быць узброенымi ды удзельнiчаць у вoйнах i Походах. На Полацкiх землях у XII стагодзi «кармленне» азначала права збiраць даходы з воласцi. У Полацкай зямлi дзейнiичау прынцып валодання валасцямi По сПодчыне.
Крынiцы XII – XIII ст.ст. называюць асноуныя вiды феадальнага землекарыстання:
- Баярскае, княскае, царкоунае
Фонд гасПодарскiх зямель быу адзiнай крынiцай Пошырэння зямельнай уласнасцi свецкiх i духоуных феадалау. Вялiкiя князi лiтоускiя у якасцi асноунага спосабу узнагароды за верную службу феадалау-васалау шырока выкарыстоувалi Пожалаваннi гасПодарскiх зямель з сялянамi. Iснавала некалькi формау данiн:
- у часовае уладанне
- у Постаяннае уладанне з правам перадачы у сПодчыну нашчадкам мужскога полу
- ва уласнасць
Побач з зямельнай уласнасцю свецкiх феадалау на Беларусi развiвалася i землеуладанне вышэйшага духавенства.
4 Асноуныя рысы i перыядызацыя феадальнага спосаба вытворчaсцi.

Пpы вывучэннi гiсторыi для большай зручнасцi яе дзеляць на перыяды. Перыяд – гэта адрэзак часу, у который адбывалiся Подзеi, eн абмежаваны Початкам i заканчэннем шэрага звяванных Помiж сабой з’яу.
Эпоxу феадалiзму у Заходняй Еуропе Подзяляюць на тры адрэзкi часу:
V-IX - раннее сярэдневечча, X-XIII – высокае, XIV – XV – позняе сярэдневечча
На тэрыторыi Беларусi таксама вылучаюцца следующие перыяды.
Першы перыяд (VI – IXст.ст.) – працягвауся прыкладна 400 гадоу. Гэта час расПода родового ладу. Вядучымi галiнамi гасПодаркi былi ляднае земляробства i жывёлагадоуля. ДаПоможную ролю у запеспячэннi насельнiцтва харчаваннем адыгрывалi Поляванне i рыбалоуства. Былi развiты дамашнiя рамёствы, чорная i каляровая металургiя, ганчарства, прадзенне, ткацтва, апрацоука скур, дрэва i iнш. Гэта час да феадальнага общества з рознымi укладамi – абшчынным i рабауладальнiцкiм. Асноунай крынiцай здабывання рабоу былi войны i звязаны з iмi захоп людзей у Полон. Полонны станавiуся рабом. Вынiковасць труда раба была больш нiзкай, чым свабоднага селянiна. Асноунымi прыладамi труда у VII – VIII стагодзях былi рала i саха. На тэрыторыi Беларусi часцей ужывалася саха, з даПомогай якой верхнi пласт зямлi узрыхляуся, але не пераварочвауся, як плугам. Асноунымi сельскагасПодарчымi культурамi з’яулялiся жыта, проса, пшанiца, ячмень, лён. Былi вядомы усходнiм славянам культуры бабоу, гароху, чачавiцы i асаблiва рэпы. Важную ролю займала жывёлагадоуля: разводзiлiся рагатая жывёла, свiнii, а таксама конi. Прадукты бортнiцтва – воск, мёд складау iстотную частку вывазу пры гандлi з iншымi краiнамi. Сяляне самi выраблялi прадзiва, шылi адзенне i абутак, рабiлi прадметы побыту, посуд. У гэты час iдзе працэс развития вытворчых сiл, у особенности: расПоусюджанне жалезных прылад, Пошырэнне ворыунага земляробства, узнiкненне рамеснiцкай вытворчасцi i гандлю, зараджэнне гарадоу. Тым чынам, у гэты перыяд ва восточных славян нараджауся феадальны гасПодарчы уклад, але захоувалiся рэшткi рабауладальнiцтва.
Другi перыяд (X – XIIIст.ст.) – працягвауся каля 400 гадоу. Гэта быу час устанаулення феадальных адносiн. Да канца X стагоддя асноуным слоем усходнеславянского общества заставалася земляробы-абшчыннiкi. Асноуныя рысы абшчыны: самакiраванне, калектыуная уласнасць на зямлю, прыватная (асабiстая) уласнасць на жыллё, ды гасПодарчыя Побудовы, агульнае уладанне сродкамi вытворчасцi, кругавая Порука.
Галоуны сродак вытворчасцi – зямля – знаходзiлася ва уласнасцi феадалау. Найбуйнейшым феадалам была дзяржава у асобе вялiкага князя.
Асноуныя вiды феадальнага землекарыстання у XII – XIII ст.ст.: княскае, баярскае, царкоунае. Асобную групу землеуладальнiкау складалi баяры. Гэта былi служылыя людзi, которыйя за нясенне ваеннай службы атрымлiвалi зямлю. Асобныя баяры свае часовыя землеуладаннi маглi выкупiць. У такiх выПодках зямля станавiлася iх вотчынай (уласнасцю), а яны яе Постаяннымi уладальнiкамi. Iснаванне феадальных двароу i сёл з’яулялася сведчаннем развития феадальных адносiн.
У XII-XIII ст.ст. буйныя i сярэднiя гарады станавiлiся цэнтрамi рамяства. У гэты час атрымалi развiццё кавальскае, ганчарнае, гарбарна-шавецкае, ткацкае, ювелiрнае, касцярэзнае, бандарнае i iншыя рамествы. У рамеснай вытворчасцi Понавала выключна ручная тэхнiка. Тым не менш рэчы старажытных рамеснiкау былi вельмi надзiва дабротныя, моцныя, По-майстэрску апрацаваныя.
Трэцi перыяд (XIV – XVст.ст.) працягвауся каля 200 гадоу. Гэта былi гады росквiту феадальных адносiн у Вялiкiм Княстве Лiтоускiм. У XIV – XVI стагодзях на Беларусi працягвала развiвацца Понская гасПодарка. Прыкладана да сярэдзiны XV стагодзя яна мела выключна натуральны характар, таму што задавальняля толькi асабiстыя Потрэбы феадалау. У далейшым Под уздзеяннем Пошырэння сувязей з унутранным i асаблiва знешнiм рынкам Почынаецца рэарганiзацiя Понскай гасПодаркi у фальварак. Да сярэдзiны XVI стагодзя фальварак стау асноунай формай арганiзацii гасПодаркi феадалау, асаблiва у заходняй Беларусi. З сярэдзiны XV cтагодзя феадальная эканомiкa Почала Поступова уцягвацца у мiжнародны гандаль. Фальваркова-Поншчынная сiстэму, праiснавала практычна да сярэдзiны XIX cтагодзя.
У XVI ст. разам з запрыгоньваннем сялянства iшло заканадаучае афармленне i умацаванне прыгоннага права, гэта значыць сiстэмы юрыдычных норм, которыйя Повiнны былi абараняць права уласнiка. Раней iснаваушыя катэгорыi сялян – «людзi Похожыя» (вольныя), «неПохожыя» (без права пераходу з аднаго уладання у другое), «чэлядзь нявольная» (рабы) – да канца XVI стагодзя пераутварылiся у прыгоннае сялянства.
XVI – п.п. XVIIст.ст. стала часам росквiту рамеснай вытворчасцi у гарадах Беларусi. Pазвiцце беларускага города у гэты перыяд праходзiла у складанай Полiтычнай i ваеннай абстаноуцы. Вялiзарныя разбурэннi прыносiлi гарадам войны ВКЛ з iншымi дзяржавамi, феадальныя усобiцы, шляхецкi разбой i самавольства.
У канцы XIV стагоддзя вялiкi князь лiтоускi выдавау гарадам даравальныя граматы на магдэбурскае права. По якому гараджане вызвалялiся ад шэрагу феадальных Повiннасцей, маглi займацца рамяством, гандлем цi земляробствам, выбiраць гарадскi орган улады – магiстрат, суд.
З мэтай абароны рамеснай вытворчасцi гараджан ад канкурэнцыi з боку iншаземных майстроу, а таксама дзеля наладжавання збыту прадукцыи, у гэты перыяд рамеснiкi Почалi аб’ядноувацца у прафесiйныя арганiзацыi – цэхi.
Такi чынам, вызначаныя особенности аграных адносiн, рост гарадоу выявiлi глыбокiя зухi у гасПодарцым жыццi тагачаснай Беларусi.


5 ГасПодарка княжеств i зямель, на сучаснай тэрыторыи Беларусi у IX – XI стагодзях, прычыны феадальнай раздробленностi.
Сяляне-земляробы, которыйя знаходзiлiся у складзе абшчыны, у X-XI стагодзях вялi сваю iндывiдуальную гасПодарку i былi ПодПорадкаваны толькi дзяржаве, выконваючы Повiннасцi. Ворыуная зямля абшчыны-вервi знаходзiлася ва уладаннi сялян-уласнiкау i перадавалася По сПодчыне. Ёй належала права карыстання неПодзелеными угодзямi (лясамi, выганамi, вадаёмамi) i права агульнага уласнiка на усю зямлю.
Асноуныя рысы абшчыны:
- самакiраванне
- калектыуная уласнасць на зямлю
- прыватная (асабiстая) уласнасць на жыллё, ды гасПодарчыя Побудовы
- агульнае уладанне сродкамi вытворчасцi
- кругавая Порука
Усе землi Вялiкага княства Лiтоускага дзялiлiся на дзяржауныя i прыватныя. Галоуным уладальнiкам дзяржауных зямель быу князь. Даходы ад гэтых зямель iшлi у дзяржауную казну. Прыватныя землi знаходзiлiся у асабiстай уласнасцi землеуладальникау. Такiя землi яны маглi прадаваць, дарыць, абменьваць. Асобную групу землеуладальнiкау склалi баяры. Гэта служылыя людзi, которыйя за нясенне ваеннай службы атрымлiвалi зямлю. Асобныя баяры свае часовыя землеуладаннi маглi выкупiць. У такiх выПодках зямля станавiлася iх вотчынай (уласнасцю), а яны яе Постаяннымi уладальнiкамi.
Крынiцы. называюць асноуныя вiды феадальнага землекарыстання: Баярскае, княскае, царкоунае
Прычыны пераходу да феадальнай раздробленнасцi трэба бачыць у з’яуленнi i расПоусюджаннi феадальнага землекарыстання, з чым звязана узнiкненне баярских сёл. Адбывауся працэс Поступовага асядання дружыны на зямлю, у вынiку чаго князь жадау умацаваць сваё асабiстае княства, сваю «вотчыну». Збор дароу з свабоднага насельнiцтва той тэрыторыi, якой «валодау» (упрауляу) князь, называуся Полюддзем. На сялян прыходзiу i цяжкi збор у карысць царквы, который называуся «дзесяцiнай».
6 Cельскагаспaдарчая вытворчасць, формы землеуладання i землекарыстання на Беларусi у другой Полове XIII – першай Полове XVI cтагодзя. Катэгорыi залежных сялян.
Усе землi Вялiкага княства Лiтоускага дзялiлiся на дзяржауныя i прыватныя. Галоуным уладальнiкам дзяржауных зямель быу князь. Даходы ад гэтых зямель iшлi у дзяржауную казну. Прыватныя землi знаходзiлiся у асабiстай уласнасцi землеуладальникау. Такiя землi яны маглi прадаваць, дарыць, абменьваць. Многiя землеуладальнiкi насiлi княжацкiе тытулы: князi Слуцкiя, Кобрынскiя, Гальшанскiя, Радзiвiлы, Сапегi. З канца XIV стагодзя буйных землеуладальникау называли “Понамi”. Позней самых буйных Почалi называць “магнатамi”. Асобную групу землеуладальнiкау склалi баяры. Гэта служылыя людзi, которыйя за нясенне ваеннай службы атрымлiвалi зямлю. Асобныя баяры свае часовыя землеуладаннi маглi выкупiць. У такiх выПодках зямля станавiлася iх вотчынай (уласнасцю), а яны яе Постаяннымi уладальнiкамi.
Крынiцы XII – XIII ст.ст. называюць асноуныя вiды феадальнага землекарыстання:
- Баярскае, княскае, царкоунае
Фонд гасПодарскiх зямель быу адзiнай крынiцай Пошырэння зямельнай уласнасцi свецкiх i духоуных феадалау. Вялiкiя князi лiтоускiя у якасцi асноунага спосабу узнагароды за верную службу феадалау-васалау шырока выкарыстоувалi Пожалаваннi гасПодарскiх зямель з сялянамi. Iснавала некалькi формау данiн:
- у часовае уладанне
- у Постаяннае уладанне з правам перадачы у сПодчыну нашчадкам мужскога полу
- ва уласнасць
Побач з зямельнай уласнасцю свецкiх феадалау на Беларусi развiвалася i землеуладанне вышэйшага духавенства.
Да канца X стагодзя асноуным слоем насельнiцтва заставалiся земляробы-абшчыннiкi. Сялянства не было адзiным слоем тагачаснага общества. У працэсе феадалiзацыi общества частка iх пераходзiла у залежны стан. Другая частка заставалася адносна свабоднай. Залежнае сялянства складвалася з шэрага катэгорый. Кожная з катэгорый мела сваю назву (смерды, закупы, радовiчы, прошчанiкi, iзгоi i iшн.). У X стагодзi залежных людзей называлi «чэляддзю». Гэты тэрмiн ужывауся у XI – XIII стагодзях. У складзе чэлядзi былi катэгорыi насельнiцтва, Позбауленныя асабiстай свабоды. Ix называлi халоПомi.
У Беларусi с сярэдзiны XV стагоддзя згадваюцца 4 катэгорыi эксплуатуемага насельнiцтва:
1. «людзi Похожыя», або «вольныя» – мелi права на пераходы
2. «людзi неПохожыя» –тадсутнасць права на пераходы
3. «чэлядзь» (рабы)
4. «закупы» – знаходзiлiся у часовай няволi.
7. Станауленне фальварачна-баршчыннай гасПодаркi у XVI-XVII стагодзях.
Аграрная рэформа 1557, яе сутнасць. Запрыгоньванне сялянства.
У XIV – XVI стагодзях на Беларусi працягвала развiвацца Понская гасПодарка. Прыкладана да сярэдзiны XV стагодзя яна мела выключна натуральны характар, таму што задавальняла толькi асабiстыя Потрэбы феадалау. У далейшым Под уздзеяннем Пошырэння сувязей з унутранным i асаблiва знешнiм рынкам Почынаецца рэарганiзацiя Понскай гасПодаркi у фальварак.
Гандаль збожжам у Заходняй Еуропе давау феадалам большы прыбытак. Гэта Подшурхоувала iх да караннoй перабудовы гасПодарчай дзейнасцi у сваiх уладаннях. Фальварак уяуляу сабою гасПодарку з комплексам жылых i гасПодарчых угодзяу, прадукцыя з якой прадвызначалася на продаж. Вытворчасць у фальваркавай гасПодарцы была заснавана на выкананнi работ По апрацоукi зямлi i збору ураджаю сялянамi. Фальваркi былi шмaтгалiновымi гасПодаркамi, але вядучае месца у iх займала вытворчасць збожжа. Да сярэдзiны XVI стагодзя фальварак стау асноунай формай арганiзацii гасПодаркi феадалау, асаблiва у заходняй Беларусi.
У 1557 годзе была распрацавана iнструкцыя – «Устава на валокi” (30 моргау, або 21,36 га). Гэты дакумент за подпiсам Жыгiмонта Аугуста увабрау у сябе змест тых мерапрыемствау, которыйя атрымалi назву аграрнай рэформы. Гэтыя мерапрыемствы, зацвердзiлi у якасцi вядучай формы феадальнай гаспaдаркi фальваркова-Поншчынную сiстэму, якая праiснавала практычна да сярэдзiны XIX cтагодзя. Уся зямля Поводле «Уставы» наразалася на валокi. Валока з’яулялася мерай плошчы, роуная 21,36 га. Уводзiлася адзiная стандартная мера плошчы, з якой Потрабавалi аднолькавыя Податкi i Повiннасцi. Усе валокi вёскi у залежнасцi ад канкрэтных умоу По характару галоуных Повiннасцей размяркоувалiся на «цяглыя», «асадныя» i вольныя». З кожнай валокi зямлi былi устаноулены дакладна вызначаныя вiды i нормы Повiннасцей. Вiды Повiннасцей залежылi ад Повiннаснага характару валок, а нормы – ад якасцi зямлi.
Упершаню аграрную рэформу у сваiх уладаннях правяла Бона – жонка караля польскага i вялiкага князя лiтоускага Жыгiмонта. У гасПодарскiх уладаннях Подзвiння аграрная рэформа не праводзiлася, таму што гэтыя землi у ходзе Лiвонскай вайны (1558 – 1583) сталi арэнай актыуных ваенных дзеянняу.
Такiм чынам, упершыню улiчвалася розная эфектыунасць труда на землях рознай якасцi. Агульны Помер Повiннасцей так сама упершыню быу абумоулены як Померам надзелу, так i якасцю зямлi.
Аграрная рэформа у вынiку увядзення улiку i абкладання сялянскай гасПодаркi прывяла да Повелiчэння даходау феадалау.
Запрыгоньванне сялянства.
8. Юрыдычнае афaрмленне прыгоннага права у Вялiкiм Kнястве Лiтоускiм
Ва умовах Понавання натуральнай гасПодаркi сяляне заставалiся асабiста вольнымi, бо у пошуках лепшай долi мелi права пры выкананнi пэуных умоу пераходзiць з маёнткау адных феадалау у маёнтки другiх. По меры Пошырэння сувязей феадалау з рынкам, умацавання iх эканамiчнага i Полiтычнага Понавання, актуальным для феадалау стала лiквiдацiя права сялян на пераходы i пераутварэнне iх у прыгонных.
У Беларусi с сярэдзiны XV стагоддзя згадваюцца 4 катэгорыi эксплуатуемага насельнiцтва:
1. «людзi Похожыя», або «вольныя» – мелi права на пераходы
2. «людзi неПохожыя» –тадсутнасць права на пераходы
3. «чэлядзь» (рабы)
4. «закупы» – знаходзiлiся у часовай няволi.
У Беларусi да канца XVI стагоддзя шырокае распоусюджанне меу старажытны iнстытут закупнiцтва, гэта значыць заклад асобы у часовую няволю да адработкi або выплаты доугу.
Поволе статутау ВКЛ, iснавала некалькi прычын ператварэння сялян у нявольную чэлядзь.
Лiчылiся нявольнымi дзецi, которыйя нарадзiлiся у законным шлюбе нявольных i вольных. Да сярэдзiны XVI ст. крымiнальныя злачынцы станавiлiся нявольнымi. Сяляне гублялi волю у вынiку самапродажу у няволю. Асноунай прычынай няволi з’яуляуся Полон. Тут пераважалi «масквiчы», гэта знычыць ураджэнцы Рускай дзяржавы, которыйя былi захоплены у час Погранiчных войнау Помiж ВКЛ i Масковiяй.
Pазам з запрыгоньваннем сялянства iшло i заканадаучае афармленне i умацаванне прыгоннага права.
Першым заканадаучым актам ВКЛ з’яуляецца Прывелей 1447 года.
Статут 1529 года прадугледжвау працэдуру пошукау, выдачы i вяртання уцекачоу, а так сама сiстэму Покаранняу-штрафау за розныя Порушэннi прыгоннага праву.
Поводле Статута 1588 года вольныя («Похожыя») сяляне маглi скарыстаць сваю волю, гэта значыць Пойсцi ад свайго гасПодара у iншае уладанне толькi у тым выПодку, калi апрацуюць на карысць феадала-землеуладальнiка. Калi селянiн выйшау бы ад землеуласнiка без выплаты сумы, то аутаматычна станавiуся «отчымам», значыць, прыгонным гэтага феадала, асабiста яму належачым. Той мог «свайго» селянiна вышукваць i вяртаць ва уладанне.
Другой нормай запрыгоньвання сялян быу 10- гадовы тэрмiн даунасцi. Згодна Статуту 1529 года той селянiн што больш за 10 гадоу пражыу на зямлi шляхцiца, лiчыуся его уласнасцю.
Такiм чынам, раней iснаваушыя катэгорыi сялян – «людзi Похожыя» (вольныя), «неПохожыя» (без права пераходу з аднаго уладання у другое), «чэлядзь нявольная» (рабы) – да канца XVI стагодзя пераутварылiся у прыгоннае сялянства.


9. Беларускiя гарады у другой Полове XIII-першай Полове XVII стагодзе. Магдебургскае право.
Беларускi горад феадальнай эпохi уяуляу сабой невялiкае Поселiшча, якое налiчвала ад 1,5 да 3 тысяч жыхароу. Горад з насельнiцтвам у 10 тысяч складау рэдкае выключэнне. Насельнiцтва горадоу ПоПоунялася галоуным чынам сялянамi – уцекачамi. За гарадскiмi сценамi яны траплялi Под абарону магiстрата. Прыгоннiцкая прыкаванасць селянiна да феадальнага маёнтка была асноуная перашкода на шляху росту гарадскога насельнiцтва.
XVI – п.п. XVIIст.ст. стала часам рсквiту рамеснай вытворчасцi у гарадах Беларусi. Рамяство у гарадах было прадстаулена некалькiмi дзесяткамi прафесiй: ганчарства, кавальства, гарбарства, бандарства,сталярства, ткацтва, ювелирнае. Вядучай галiной рамятсва у гарадах быу выраб сПожывецких таварау (скуранога абутку, упрыгожанняу). Але ж асноуная частка беларускiх гарадскiх Поселiшчау заставалася у становiшчы Поуаграрным, Поугандлевым з невялiкай колькасцю рамеснiкау. Прычынай таго былi абмежаваныя магчымасцi развития таварна-грашовых адносiн.
Pазвiцце беларускага города праходзiла у складанай Полiтычнай i ваеннай абстаноуцы. Вялiзарныя разбурэннi прыносiлi гарадам войны ВКЛ з iншымi дзяржавамi, феадальныя усобiцы, шляхецкi разбой i самавольства.
Выдзяляюцца дзве групы гарадоу – дзяржауныя (вялiкакняжацкiя) i прыватнауласнiцкiя. Потрэбнасць у абароне горада i гараджан ад феадальнага самавольства, сПорадзiла iмкненне гараджан да самакiравання, саслоунай арганiзацыi, саслоуных гарантый.
Першароднае значэнне мела права на самакiраванне – магдебургскае права. Яно дазваляла ператварыць горад у iмунiтэтную вобласць, якая мела уласныя органы улады, замацаваць прынцып уласнай свабоды гараджанiна. Так гараджанiн меу магчымасць абаранiць сябе ад прыгоннiцкай нявoлi.
Ужо у канцы XIV стагоддзя вялiкi князь лiтоускi выдавау гарадам даравальныя граматы на магдэбурскае права. По якому гараджане вызвалялiся ад шэрагу феадальных Повiннасцей, маглi займацца рамяством, гандлем цi земляробствам, выбiраць гарадскi орган улады – магiстрат, суд, ствараць рамесныя аб’яднаннi – Цэхi.
На працягу XIV – XVI стагодзяу гэта права атрымалi:
1390 – Бересце
1496 – Гародня,
1498 – Полацк
1499 – Менск
1581 – Нясвiж i iнш.
Магнаты – уладальнiкi гарадоу – таксама даравалi гэтае права сваiм гарадам i мястэчкам.


10. Дасягненнi у развiццi рамествау у XIII – Початку XVII cт. Развiцце цехавой сiстэмы.
XVI – XVIII ст. стала часам росквiту рамеснай вытворчасцi у гарадах Беларусi. Рамятсво у гарадах было прадстаулена некалькiмi дясяткамi прафесiй: ганчарства, кавальства, гарбарства, бандарства,сталярства, ткацтва, ювелирнае. Вядучай галiной рамятсва у гарадах быу выраб сПожывецких таварау (скуранога абутку, упрыгожанняу).
Гарадское рамяство абслугоувала у гарадах Беларусi разнастайныя Потрэбы усiх слаёу насельнiцтва. Вырабы з адных гарадоу прадавалiся купцамi на рынках iншых гарадоу, вывозiлiся за мяжу.
У рамеснай вытворчасцi Понавала выключна ручная тэхнiка. Iнструменты, которыймi карысталiся старажытныя рамеснiкi былi даволi простыя, нават грубыя. Недасканаласць ручнога iнстументу кампенсавалася добрай вывучкай. Рэчы старажытных рамеснiкау былi надзiва дабротныя, моцныя, По-майстэрку апрацаваныя. Рамеснiк-адзiночка спецыялiзавауся на асобным тыпе вырабау, которыйя ен Повiнен быу рабiць ад Початку i да канца. У гэтым адметная рыса усялякага сярэднявечнага рамяства.
Развiццё рамества тармазiлася з-за таго, што колькасць рамеснiкау Повялiчвалася вельмi марудна, Поколькi сельскi рамеснiк быу прыгона залежным, не меу магчымасцi перасялiцца у горад.
З мэтай абароны рамеснай вытворчасцi гараджан ад канкурэнцыi з боку iншаземных майстроу, а таксама дзеля наладжавання збыту прадукцыи, рамеснiкi аб’ядноувалiся у прафесiйныя арганiзацыi – цэхi. У гарадах Беларусi яны iснавалi ужо у першай Полове XVI стагодзя Под сваiмi мясцовымi назвамi: сотнi у Гароднi, брацтвы у Полацку, Менску, староствы – у Магiлёве. Да канца XVI стагодзя усюды замацавалася назва «цэх».
Вытворца, который не уваходзiу у цэх, не мог прадаваць сваю прадукцыю на масцовым рынку.
Цэх з’яуляуся арганiзацыяй майстроу. Каб дабiцца гэтага звання, трэба было на працягу некалькiх гадоу прайсцi школу вучня, затым Подмайстра. Толькi Посля гэтага можна было Поспрабаваць здаць экзамены на майстра. Экзамен на майстра можна было задаваць 3 разы. Няудачнiкам адмайлялi у прыёме у цэх.


11. Развiцце унутранага i знешнега гандлю у другой Полове XIII – першай Полове XVII стагодзя. Грошы.
З развiццем гарадоу гандаль мяняу сваю форму: ажыццяуляуся пераход ад звычайнага абмену да продажу.
У XII – XIII стагодзях гарады Поступова сталi ператвaрацца у цэнтры рамеснай вытворчасцi i гандлю. Рынкi гарадоу звязвалi Помiж сабою усе рэгiёны Вялiкага княства Лiтоускага. Таргi ва усiх гарадах i мястэчках адбывалiся раз-два на тыдзень. У буйных цэнтрах рынак займау значную плошчу. Напрыклад, у Mагiлёве яна склада больш чым 2 гектары. Цэнтральнай фигурай у гандли быу купец.
Выгaднае геаграфiчнае становiшча Вялiкага княства Лiтоускага дазваляля актыуна весцi замежны гандаль – пераважна з Вiзантыяй i краiнамi Блiзкага Усходу. Вялiкае княства Лiтоускае Подтрымлiвала гандлёвыя сувязи з Чэхiяй, Германiяй, украiнскими землямi, Маскоускiм княствам. Адтуль ПостуПолi дарагiя тканiны, шкляны посуд, грэцкiя арэхi, вiно, алiукавы алей. З усходнеславянскiх гарадоу у замежныя краiны вывозiлiся футра, воск, мёд, а таксама рабы, захопленныя у час вайны. З Вялiкага княста Лiтоускага у Заходнюю Еуропу вывозiлi збожжа, лён, пяньку.
Замежным гандлем займалiся вярхi гарадскога купецтва. Iх называлi “гасцямi”. Адсюль i назва буйных шляхоу – “гасцiнцы”. Шляхi-гасцiнцы пракладвалi беларускiя купцы да Варшавы, Познанi, Гданьска, Рыгi, Ноугарада, Цверы, Mасквы. Тым самым яны звязвалi Заходнюю Еуропу i Усходнi Свет. Сярод беларускiх купцоу-гасцей вядучае месца займалi Полачане i магiлёуцы. Пiнския, мазырскiя, тураускiя «госцi» былi цесна звязаны з Кiевам, Львовам, рабiлi Поездкi у Ясы, гарады Венгрыi.
Найважнейшай гандлёвай артэрыяй з’яулялася Заходняя Дзвiна.
Пры Вiтауце у Вялiкiм княстве Лiтоускiм Почалася чаканка металiчных манет – дэнарыяу.
Такiм чынам, рост гарадоу у XVI- п.п. XVII стагодзя выявiу глыбокiя зрухi у гасПодарчым жыцi ВКЛ.


12. Эканамiчны уПодак беларуских зямель у другой Полове XVII – першай Полове XVIII стагодзя.
У Початку XVII стагодзя Беларусь з’явiлася арэнай галоуных бiтвау рускай i шведскай армiй перад Полтавай. За гады адной Поуночнай вайны наша Бацькаушчына страцiла каля 700 тысяч чалавек насельнiцтва. Посля войнау, которыйя адбылiся на тэрыторыi Беларусi у сярэдзине XVII стагодзя не стала кожнага другога беларуса., засталiся на 50-70% разбуранымi гарадскiя Посяляннi Менскага, Полацкага, Вiцебскага, Мсцiслаускага ваяводствау. Некаторыя населеныя пункты практычна былi зруйнаваны з зямлёй. Трэць гасПодарак у Берасцейскiм i Hаваградскiм ваяводствах засталiся без гасПодароу. Повялiчылася за часы лiхалецця колькасць закiнутых, неапрацоуваемых валок. Ва восточных ваявадствах – Полацкiм, Вiцебским, Мсцiслаускiм – 70% сялянских хат стаялi пустымi. Беларусы нетолькi гiнули ад голаду, гвалту вайскоуцау, асаблiва казакау Пятра I, але i прымусова перасялялiся у Расiйскую дзяржаву: у цэнтральныя раёны Расii, Поволжа i Сiбiр.
Посля разбуральных навалау жыхары беларускiх гарадоу i мястэчак Почалi расчышчаць Пожарышчы i адбудоуваць сядзiбы. Гэты працэс праходзiу да другой Половы XVIII стагодзя шляхам вяртання гарадам звыклых iм функцый цэнтрау рамёствау, унутранага i знешнягя гандлю. З адраждэннем рамяства вярталася i его Попярэдняя арганiзацыя – цэхi. Але вярнуць былую велiч i прыгажосць людным i багатым гарадам Беларусi так i не удалося. Посля ваенных спусташэнняу гарадскi люд стау ПоПоуняцца яурэйскiм насельнiцтвам. У буйных гарадах Беларусi яурэi складалi у гэты час каля 30-40% насельнiцтва. За два дзесяцi годзi колькасць насельнiцтва Повялiчылася з 1,4 млн. да 2,2 млн чалавек. Поступова ажывiлiся рамеснiцтва i гандаль.
З Початку XVIII стагодзя узрасла роля Пецярбурга. Праз гэты горад Пойшлi тавары у Заходнюю Еуропу з Поуночнага захаду Pасii, што раней рухалiся цераз Беларусь. Такiм чынам, рэзка скарацiлася Посрэднiцкая роля беларускага купецтва. Тады его ганлдёвыя сувязi пераарыентавалiся на гарады Поуночна-заходняй Pасii i левабярэжнай Украiны.
По-ранейшаму асновай эксПортных Порерацый была прадукцыя сялянскай гасПодаркi, а увоз складауся з вырабау прамысловасцi, металау, галантарэi.
Такiм чынам, у другой Полове XVII – першай Полове XVIII cтагодзя эканомiка беларускiх зямель перажывала заняПод у сваим развiцi, звязаны з разбурэннями ваеннага лiхалецця. Але у другой Полове XVIII стагодзя, Посля аднаулення гасПодаркi у эканомiцы Беларусi Почауся уздым.
13. Адносная нормалiзацiя эканамiчнага жыцця у сярэдзiне i другой Полове XVIII стагодзi.
У гэты час адбудоувалiся разбураныя i стваралiся новыя прамысловыя прадпрыемтсвы. Повялiчвалася плошча ворных зямель. Узрост попыт на сельскагасПодарчую прадукцыю, якая iшла на Захад. Амаль уся прадукцыя, вырабленая у фальварку, прадавалася. Пaчалi узнiкаць новыя фальваркi. У цяжкия ваенныя часiны i у Посляваеннае аднауленне феадалы iшлi на пэуныя Полёгкi у Повiннасным рэжыме да сялян. Дастаткова высокай была забяспечанасць сялянскiх гаспaдарадак працоунай жывёлай – коньмi i валамi.
Рэформы Тызенгауза (60-я годы XVIII стагодзe), дзякуючы iм на Поуночным захадзе Беларусi з’явiлaся даволi значная колькасць мануфактур.
У 1764 годез урад Рэчы ПосПолiтай уводзiць абавязковы для усiх саслоуяу, у тым лiу для шляхты i духавенства, адзiны мытны Податак, прычым пры адмене унутраных пошлiн.
У 1766 усталёуваецца адзiнства мерау i вагау на тэрыторыi Рэчы ПосПолiтай. Вядзецца актыунае трансПортнае будаунiцтва. На сейме 1764 года было уведзена абмежаванне на ужытак права liberum veto – рашэнне эканамiчных пытанняу прымалася большасцю галасоу i сеймавым Послам дазвалялася не прытрымлiвацца наказау сеймикау, калi тыя пярэчылi думцы большасцi.


14. Подзелы Рэчы ПосПолiай. Далучэнне Рэчы ПосПолiтай да Расийскай iмперыi.
Аслабленне, а затым занеПод Рэчы ПосПолiтай быу абумоулен iншым фактарамi.
Нетрывалась улады з-за Постаянных унутранных канфлiктау Помiж магнацкiмi родамi (практычна грамадзянская вайна). Як вынiк у краiне бязладдзе i разгул анархii.
У канцы XVII-XVIII стагодзя шляхецкае права Liberum veto, По якому нават аднаму дэпутату дазвалялася сарваць сейм, практычна Поралiзавала работу. З 55 сеймау Pэчы ПосПолитай, такiм чынам было сарвана 48 сеймау.
I Подзел - жнiвень 1772 года
II Подзел - студзень 1793 года
III Подзел - кастрычнiк 1795 года

У вынiку Подзелау, Рэч ПосПолiтая спынiла сваё iснаванне. Да Рассii адышла тэрыторыя беларускiх зямель з насельнiцтвам каля 3,3 млн.чалавек.
Насельнiцтва беларускiх зямель на працягу месяца Посля выхаду указу аб iх уключэннi у склад Расii прыводзiлася да прысягi. Cялян, як прыгонных, запiсалi за новай дзяржавай уласныя Поны. Асобам, которыйя нежадалi прысягаць новай уладзе, было праПонавана у 3 месячны тэрмiн выехаць за мяжу. Iм дазвалялася за гэты час прадаць сваю нерухомасць. По заканчэннi гэтага тэрмiну яна перадавалася у казну. Большая частка магнатау i шляхты прынесла прысягу новай уладзе.
У эканамiчным i Полiтычным развiццi Рэчы ПосПолитай i Расiйскай iмперыi мелiся пеуныя адрозненнi.
На беларуския землi былi расПоусюджаны агульныя прынцыпы расiйскага кiравання. У 1796 – 1797 гадах тут была праведзена адмiнiстрацыйная рэформа. Выканаучая улада у губернях была перададзена губернатарам.
У 1785 годзе у беларускiх гарадах адмянялася Понаванне свецкiх цi духоуных феадалау, скасоувалася магдэбургскае права. Шматлiкiя прыватныя гарады i мястэчкi былi выкуплены урадам. Купецтва атрымала права на арганiзацыю гiльдый, як гэта было у Расiйскай iмперыi.
Былi адрозненнi у формах дваранскага землеуладання Помiж Расiяй i Рэч’ю ПосПолiтай. Расiя не ведала землеуладання такой сацыяльный групы, як дробная шляхта. На Беларусi дробная шляхта по свайму прававому становiшчу практычна не адрознiвалася ад магнатау. Улада караля у Рэчы ПосПолiтай была вельмi слабай.
У 1794 для яурэйскага насельнiцтва устанаулiвалася «мяжа аселасцi». Яурэям дазвалялася сялiцца у гарадах, займацца рамяством i гандлем, але не дазвалялася займацца земляробствам. Яурэi маглi запiсвацца у мяшчанскiя i купецкiя саслоуi з умовай, што яны будут плацiць дзяржауныя Податкi у двайным Померы у Пораунаннi з хрысцянскiм насельнiцтвам.
На беларускiя землi была расПоусюджана расiйская Податковая сiстэма.


15. Крызiс феадалiзма у канцы XVIII – Початку XIX стагодзя.
Помешчыцкiя i сялянскiя гасПодаркi.
Адной з асаблiвасцей развития сельскай гаспaдаркi Беларусi было Понаванне буйнога дваранскага землеуладання. Асновай сельскай гасПодаркi з’яулялася земляробства, ад якога Помешчыкi атрымлiвалi галоуную частку сваiх даходау. Некаторыя Помешчыкi у мэтах Повелiчэння таварнасцi гасПодаркi выпiсвалi з Англii сельскагасПодарчыя машыны, уводзiлi шматпольны севазварот, Поляпшалi Породы жывёлы.
У Помешчыцкiх гасПодарках стала шырей выкарыстоувацца наёмная праца, галоуным чынам на прамысловых прадпрыемствах, на будаунiчых работах. Развiццю капiталiстычных адносiн спрыяла i тое, што мясцовае дваранства атрымала доступ да Позык у цэнтральных банках з правам закладу маёнткау разам з сялянамi.
Aсноунай вытворчай базай маёнтка Помешчыка з’яулялася сялянская гасПодарка. Зямельныя надзелы сялян адводзiлiся у надворнае карыстанне. У некаторых губернях (Вiцебскай, Магiлёускай) пераважала общинае землекарыстанне. Размеркаванне зямельных надзелау Помiж сялянамi было нераунамерным. Дзяржауныя сялянне таксама Покутвалi ад малазямелля. ГасПодарка сялян, як дзяржауных, так i Помешчыцкiх, была вельмi прымiтыунай. Жывёлы не хаПола, глеба угнойвалася рэдка, ураджайi былi нiзкiмi. Працэс разлажэння феальнапрыгонiцкай сiстэмы на Беларусi перарастае у крызiс. У сельскай гасПодарцы ён выявiуся у рэзкiм знiжэннi прыбытковасцi Помешчыцкай i дзяржаунай вёскi, у абеззямельваннi i збядненнi сялянства.
Аднак, нягледзячы на Понаванне баршчыннай сiстэмы, сялянская гасПодарка Поступова звязвалася з рынкам. З Початку XIX стагоддзя развiвалася i прамысловая дзейнасць сялян. З’явiлiся заможныя сяляне. Многiя з iх арандавалi млыны, займалiся дробным ганделм. У той жа час расла колькасць беззямельных сялян, Пошыралася маёмасная дыферэнцыяцыя сялян.
Аднак, iснаванне прыгонiцтва стрымлiвала эконамiчнае развiцце дзяржавы


16. Развiцце рамесел i мануфактурнай вытворчасцi на Беларусi у першай Полове XIX стагодзя.
Мануфактурамi называлiся капiталiстычныя прадпрыемствы, которыйя былi заснаваны на ручной труда i шырокiм яе Подзеле. Яны былi пераходнай формай ад рамеснай вытворчасцi да капiталiстычнай фабрыкi. Мануфактуру з майстэрняй рамеснiка блiзiла выкарыстанне ручной труда.
Першыя мануфактуры з’явiлiся у першай Полове XVIII стагoдзя. Сярод iх – Налiбоцкая i Урэцкая шкляныя мануфактуры. Шырокую вядомасць атрымалi Слуцкiя i Нясвiжская мануфактуры шауковых Поясоу. У прадмесцях Гароднi дзейнiчалi створаныя Антонiем Тызенгаузам суконная, Полатняная, карэтная i iншыя. Усего на 53 мануфактурах у азначаны час было занята 2400 рабочых, большая частка яких складалася з прыгоных. Еурапейскую вядомасць мела шкляная мануфактура у радзiвiлаускiм мястэчку Урэчча Бабруйскга Повета. Гэта было першае прадпрыемства По вырабу люстэркау у Рэчы ПосПолiтай. Сусветную славу мелi i маюць Слуцкiя Поясы. У XVIII стагодзi з’яуляюцца невялiкiя заводы По выплауцы жалеза i чыгуну. Найбуйнейшым прадпрыемствам такога тыпу быу чыгуналiцейны завод графа Храповiча на Валожыншчыне.


17. Початак прамысловага перевората. Першыя беларускiя фабрыкi i заводы (п.п.XIX стагоддзя).
Нягледзячы на вялiкую долю рамеснай i мануфактурнай вытворчасцi, у прамысловасцi Беларусi iшоу працэс пераходу ад ручной труда да машыннай. Рамяство i мануфактуру Поступова выцясняе капiталiстычная фабрыка. Пераход ад ручной да машыннай вытворчасцi з’явiуся сапрауднай рэвалюцыяй у прамысловасцi. На Беларусi ён Почауся у 1825 годзе, але праходзiу замаруджана.
Значна адставала Беларусь ад Рассii по узроуню канцэнтрацыi вытворчасцi. Дробнае прадпрыемтвы складалi у Беларусi 85,5% усiх фабрык i заводау. Сярэднi Помер прадпрыемствау Беларусi быу у 2,3 разы меньш, чым увогуле По Расii. На Беларусi з-за адсутнасцi неабходнай сыравiны вельмi марудна развiвалася цяжкая прамысловасць. Пераважнае значэнне атрымалi галiны вытворчасцi, звязаныя з перапрацоукай мясцовай сыравiны. Сярод iх вядучая роля належыла вiнакурэнню i лясной прамысловасцi.
Вельмi шмат было на Беларусi прадпрыемтсвау, звязаных з перапрацоукай сельскагасПодарчай сыравiны: мукамольна-крупяных, крухмальна-Потачных, маслабойных, пiваварных, тэкстыльных, iльно-i пенькаапрацоучых, гарбарных.
Значнаму Повелiчэнню тэмПоу развития прамысловасцi Беларусi спрыяла стварэнне густой сеткi чыгуначных дарог. Чыгункi звязалi Беларусь з галоунымi iндустрыяльнымi цэнтрамi краiны – Пецярбургам, Масквой, Кiевам, Варшавай, прыбалтыйскiмi гарадамi.
Такiм чынам, у першай Поло
Заказать эту работу Вконтакте: https://vk.com/wuzby
Или звоните:+ 375 (29) 156-31-63(Velcom/Viber/Whatsapp)
НА ВСЕ РАБОТЫ 100% ГАРАНТИЯ ДОРАБОТКИ ДО ЗАЩИТЫ

Тэги:  Type шпора , экономика беларуси , история беларуси
Комментарии (0)
Добавить комментарий